ST बस प्रवासात १ ऑगस्टनंतर ‘हे’ कार्ड नसल्यास मिळणार नाही सवलत; जाणून घ्या संपूर्ण प्रक्रिया | ST Bus NCMC Card
मुंबई | महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ (MSRTC) मार्फत प्रवाशांसाठी एक महत्त्वाचा बदल लागू करण्यात आला असून, १ ऑगस्ट २०२६ पासून महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि अमृत ज्येष्ठ नागरिकांना ST बस प्रवासातील सवलतीचा लाभ घेण्यासाठी NCMC (National Common Mobility Card) Smart Card अनिवार्य करण्यात आला आहे. यापूर्वी आधार कार्ड किंवा इतर ओळखपत्र दाखवून मिळणारी सवलत आता डिजिटल पद्धतीने या स्मार्ट कार्डच्या माध्यमातून दिली जाणार आहे. त्यामुळे संबंधित लाभार्थींनी वेळेत हे कार्ड काढून घेणे आवश्यक आहे.
राज्यातील अनेक महिला आणि ज्येष्ठ नागरिक आजही आधार कार्ड दाखवून सवलतीच्या दरात प्रवास करतात. मात्र नवीन नियम लागू झाल्यानंतर स्मार्ट कार्ड नसल्यास त्यांना पूर्ण तिकीट भरावे लागणार आहे. त्यामुळे राज्यभरात या कार्डासाठी नोंदणी करण्याचे आवाहन करण्यात येत आहे.
राज्य सरकारने १ एप्रिल २०२६ रोजी ‘RuPay On-The-Go’ NCMC Smart Card योजना सुरू केली. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते या योजनेचे उद्घाटन करण्यात आले. या योजनेचा उद्देश ST बसमधील सवलतीच्या प्रवासाची प्रक्रिया पूर्णपणे डिजिटल, पारदर्शक आणि गैरवापरमुक्त करणे हा आहे.
NCMC म्हणजे National Common Mobility Card अर्थात ‘One Nation, One Card’ या संकल्पनेवर आधारित स्मार्ट कार्ड आहे. हे RuPay प्रणालीवर कार्य करते. या कार्डाचा वापर केवळ ST बसमध्येच नव्हे तर भविष्यात मेट्रो, लोकल ट्रेन, टोल प्लाझा, पार्किंग तसेच विविध दुकानांमधील खरेदीसाठीही करता येणार आहे. हे Contactless कार्ड असल्यामुळे मशीनवर फक्त Tap केल्यावर व्यवहार पूर्ण होतो.
१ ऑगस्ट २०२६ पासून काय बदलणार?
१ ऑगस्ट २०२६ पासून महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि अमृत ज्येष्ठ नागरिक प्रवाशांना ST बसमधील सवलतीच्या दरात तिकीट मिळवण्यासाठी NCMC Smart Card दाखवणे अनिवार्य असेल. यापूर्वी वापरली जाणारी आधार कार्ड किंवा इतर ओळखपत्रांवर आधारित मॅन्युअल पडताळणीची पद्धत बंद करण्यात येणार आहे. त्यामुळे संबंधित नागरिकांनी वेळेत नोंदणी करून कार्ड सक्रिय करून घेणे आवश्यक आहे.
राज्य सरकारच्या माहितीनुसार जून २०२६ पर्यंत सुमारे ५१ लाख नागरिकांनी या योजनेसाठी नोंदणी केली असून त्यापैकी जवळपास २५ लाख कार्ड सक्रिय करण्यात आली आहेत.
कोणासाठी हे कार्ड आवश्यक आहे?
खालील प्रवाशांसाठी हे कार्ड विशेषतः लागू करण्यात आले आहे.
- लाभार्थी सुविधा
- महिला राज्य सरकारच्या ५० टक्के ST प्रवास सवलतीचा लाभ
- ज्येष्ठ नागरिक वयोमानानुसार मिळणारी प्रवास सवलत
- अमृत ज्येष्ठ नागरिक मोफत प्रवास सुविधा
- विद्यार्थी सवलतीच्या दरात प्रवास
- दिव्यांग व्यक्ती शासनाच्या नियमानुसार प्रवास सवलत
हे कार्ड आधार क्रमांकाशी लिंक केले जाते. त्यामुळे सवलतीचा लाभ योग्य लाभार्थ्यालाच मिळतो आणि गैरवापराला आळा बसतो.
कार्डची किंमत किती आहे?
NCMC Smart Card ची अधिकृत किंमत ₹199 निश्चित करण्यात आली आहे. ही एकदाच भरायची रक्कम आहे. याशिवाय कार्ड हे प्रीपेड वॉलेटप्रमाणे कार्य करत असल्याने त्यामध्ये किमान ₹100 रिचार्ज करणे आवश्यक आहे. प्रवासाचे भाडे या उपलब्ध शिल्लक रकमेतून वजा केले जाते.
कार्ड रिचार्ज कुठे करता येईल? प्रवासी खालील माध्यमांद्वारे कार्ड रिचार्ज करू शकतात.
- बसमधील ETIM मशीनद्वारे (वाहकाकडे)
- MSRTC च्या अधिकृत संकेतस्थळावर
- अधिकृत मोबाईल अॅपद्वारे
- अधिकृत नोंदणी केंद्र किंवा एजंटकडे
NCMC कार्ड कुठे काढायचे?
राज्यभरात ४,००० हून अधिक अधिकृत नोंदणी केंद्रांवर हे कार्ड उपलब्ध करून देण्यात आले आहे. ग्रामीण आणि शहरी भागातील नागरिकांना सहज नोंदणी करता यावी यासाठी ST आगार आणि बस स्थानकांवरही सुविधा उपलब्ध आहे.
नोंदणीसाठी खालील कागदपत्रे आवश्यक आहेत.
- आधार कार्ड
- एक पासपोर्ट आकाराचा फोटो
केंद्रावर आवश्यक माहिती भरल्यानंतर कार्ड आधारशी लिंक केले जाते आणि त्यानंतर ते सक्रिय केले जाते.
कार्ड काढताना या गोष्टी लक्षात ठेवा
कार्डची अधिकृत किंमत ₹199 पेक्षा जास्त असल्याचे सांगितल्यास तत्काळ सावध राहावे. शासनाने निश्चित केलेल्या शुल्कापेक्षा अधिक रक्कम घेणे हा गैरप्रकार मानला जाणार असून अशा केंद्रांवर कारवाई केली जाऊ शकते.
तसेच कोणालाही बँक खात्याचा क्रमांक, ATM PIN किंवा OTP देऊ नये. नोंदणी नेहमी ST आगार, बस स्थानक किंवा शासनमान्य अधिकृत केंद्रावरच करावी.
१ ऑगस्ट २०२६ पासून नवीन नियम लागू होणार असल्यामुळे महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि इतर सवलतीच्या प्रवाशांनी शेवटच्या क्षणाची वाट न पाहता लवकरात लवकर NCMC Smart Card काढून घ्यावे. यामुळे ST बस प्रवासातील सवलत पूर्वीप्रमाणे सुरू राहील आणि भविष्यात इतर सार्वजनिक वाहतूक सेवांसाठीही या एकाच स्मार्ट कार्डाचा लाभ घेता येईल.
